Implementación de un Biohuerto a partir de Prácticas y Conocimientos Interculturales. Una Estrategia de Aprendizaje en la IE Multigrado

Descripción del Articulo

La presente investigación titulada “Implementación de un biohuerto a partir de prácticas y conocimientos interculturales como estrategia de aprendizaje en la Institución Educativa Multigrado N° 54024 Santa Ana de Occoruro – Curahuasi” tuvo como objetivo promover aprendizajes significativos mediante...

Descripción completa

Detalles Bibliográficos
Autores: Castro Pareja, Sherley Shamira, Perez Cuellar, Jacqueline
Formato: tesis de grado
Fecha de Publicación:2026
Institución:Escuela de Educacion Superior Pedagogica Privada Pukllasunchis
Repositorio:EESPPUKLLASUNCHIS - Institucional
Lenguaje:español
OAI Identifier:oai:repositorio.pukllasunchis.org:PUK/264
Enlace del recurso:http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/264
Nivel de acceso:acceso abierto
Materia:Biohuerto escolar
Aprendizajes significativos
https://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.03.01
id EESPPUKLLA_ab3d2bcf5a3aa9ca98b11f48d1e41e5f
oai_identifier_str oai:repositorio.pukllasunchis.org:PUK/264
network_acronym_str EESPPUKLLA
network_name_str EESPPUKLLASUNCHIS - Institucional
repository_id_str
dc.title.es_PE.fl_str_mv Implementación de un Biohuerto a partir de Prácticas y Conocimientos Interculturales. Una Estrategia de Aprendizaje en la IE Multigrado
title Implementación de un Biohuerto a partir de Prácticas y Conocimientos Interculturales. Una Estrategia de Aprendizaje en la IE Multigrado
spellingShingle Implementación de un Biohuerto a partir de Prácticas y Conocimientos Interculturales. Una Estrategia de Aprendizaje en la IE Multigrado
Castro Pareja, Sherley Shamira
Biohuerto escolar
Aprendizajes significativos
Biohuerto escolar
https://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.03.01
title_short Implementación de un Biohuerto a partir de Prácticas y Conocimientos Interculturales. Una Estrategia de Aprendizaje en la IE Multigrado
title_full Implementación de un Biohuerto a partir de Prácticas y Conocimientos Interculturales. Una Estrategia de Aprendizaje en la IE Multigrado
title_fullStr Implementación de un Biohuerto a partir de Prácticas y Conocimientos Interculturales. Una Estrategia de Aprendizaje en la IE Multigrado
title_full_unstemmed Implementación de un Biohuerto a partir de Prácticas y Conocimientos Interculturales. Una Estrategia de Aprendizaje en la IE Multigrado
title_sort Implementación de un Biohuerto a partir de Prácticas y Conocimientos Interculturales. Una Estrategia de Aprendizaje en la IE Multigrado
author Castro Pareja, Sherley Shamira
author_facet Castro Pareja, Sherley Shamira
Perez Cuellar, Jacqueline
author_role author
author2 Perez Cuellar, Jacqueline
author2_role author
dc.contributor.editor.none.fl_str_mv Asociación, Pukllasunchis
dc.contributor.advisor.fl_str_mv Amable Pinares, Clotilde Natividad
dc.contributor.author.fl_str_mv Castro Pareja, Sherley Shamira
Perez Cuellar, Jacqueline
dc.subject.es_PE.fl_str_mv Biohuerto escolar
Aprendizajes significativos
Biohuerto escolar
topic Biohuerto escolar
Aprendizajes significativos
Biohuerto escolar
https://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.03.01
dc.subject.ocde.es_PE.fl_str_mv https://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.03.01
description La presente investigación titulada “Implementación de un biohuerto a partir de prácticas y conocimientos interculturales como estrategia de aprendizaje en la Institución Educativa Multigrado N° 54024 Santa Ana de Occoruro – Curahuasi” tuvo como objetivo promover aprendizajes significativos mediante la articulación de saberes ancestrales y prácticas agroecológicas modernas en el contexto educativo rural. La investigación se estructuró a partir del enfoque cualitativo, con diseño descriptivo-narrativo y de investigación acción participativa (IAP), involucrando a estudiantes, docentes, sabios comunales y padres de familia como actores fundamentales del proceso educativo. Los principales resultados demuestran que la implementación del biohuerto fortaleció la identidad cultural, la responsabilidad ambiental y el aprendizaje vivencial de los escolares, consolidándose como un espacio donde se aprende haciendo. Además, se comprobó que la escuela no debe separarse de la comunidad, sino que debe nutrirse de sus saberes y prácticas tradicionales para construir aprendizajes contextualizados y pertinentes. El biohuerto se convirtió en un puente entre el conocimiento ancestral y la educación moderna, fomentando la participación, la reciprocidad y la sostenibilidad. Se concluye que esta experiencia puede replicarse en otras instituciones rurales como modelo de educación intercultural, significativa y vinculada al territorio.
publishDate 2026
dc.date.accessioned.none.fl_str_mv 2026-05-08T17:22:52Z
dc.date.available.none.fl_str_mv 2026-05-08T17:22:52Z
dc.date.issued.fl_str_mv 2026-05-08
dc.type.es_PE.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/bachelorThesis
dc.type.version.es_PE.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/publishedVersion
format bachelorThesis
status_str publishedVersion
dc.identifier.uri.none.fl_str_mv http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/264
url http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/264
dc.language.iso.es_PE.fl_str_mv spa
language spa
dc.relation.ispartof.fl_str_mv SUNEDU
dc.rights.es_PE.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/openAccess
dc.rights.uri.es_PE.fl_str_mv https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
eu_rights_str_mv openAccess
rights_invalid_str_mv https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
dc.format.es_PE.fl_str_mv application/pdf
dc.publisher.es_PE.fl_str_mv Asociación Pukllasunchis
dc.publisher.country.es_PE.fl_str_mv PE
dc.source.none.fl_str_mv reponame:EESPPUKLLASUNCHIS - Institucional
instname:Escuela de Educacion Superior Pedagogica Privada Pukllasunchis
instacron:EESPPUKLLASUNCHIS
instname_str Escuela de Educacion Superior Pedagogica Privada Pukllasunchis
instacron_str EESPPUKLLASUNCHIS
institution EESPPUKLLASUNCHIS
reponame_str EESPPUKLLASUNCHIS - Institucional
collection EESPPUKLLASUNCHIS - Institucional
bitstream.url.fl_str_mv http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/bitstream/PUK/264/1/TESIS_PPD%20Castro%20Sherley%20-%20P%c3%a9rez%20Jacqueline.pdf
http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/bitstream/PUK/264/2/license.txt
http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/bitstream/PUK/264/3/TESIS_PPD%20Castro%20Sherley%20-%20P%c3%a9rez%20Jacqueline.pdf.txt
http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/bitstream/PUK/264/4/TESIS_PPD%20Castro%20Sherley%20-%20P%c3%a9rez%20Jacqueline.pdf.jpg
bitstream.checksum.fl_str_mv 47c9b626715fb22b18d225d9ae909e9c
8a4605be74aa9ea9d79846c1fba20a33
12582770a4f33f79d96f1b7d1999457e
5699d74a5675804a06ff3b80c5d741ce
bitstream.checksumAlgorithm.fl_str_mv MD5
MD5
MD5
MD5
repository.name.fl_str_mv Repositorio EESP Pukllasunchis
repository.mail.fl_str_mv repositorio@pukllasunchis.org
_version_ 1865279260799795200
spelling Amable Pinares, Clotilde NatividadCastro Pareja, Sherley ShamiraPerez Cuellar, JacquelineAsociación, Pukllasunchis2026-05-08T17:22:52Z2026-05-08T17:22:52Z2026-05-08http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/264La presente investigación titulada “Implementación de un biohuerto a partir de prácticas y conocimientos interculturales como estrategia de aprendizaje en la Institución Educativa Multigrado N° 54024 Santa Ana de Occoruro – Curahuasi” tuvo como objetivo promover aprendizajes significativos mediante la articulación de saberes ancestrales y prácticas agroecológicas modernas en el contexto educativo rural. La investigación se estructuró a partir del enfoque cualitativo, con diseño descriptivo-narrativo y de investigación acción participativa (IAP), involucrando a estudiantes, docentes, sabios comunales y padres de familia como actores fundamentales del proceso educativo. Los principales resultados demuestran que la implementación del biohuerto fortaleció la identidad cultural, la responsabilidad ambiental y el aprendizaje vivencial de los escolares, consolidándose como un espacio donde se aprende haciendo. Además, se comprobó que la escuela no debe separarse de la comunidad, sino que debe nutrirse de sus saberes y prácticas tradicionales para construir aprendizajes contextualizados y pertinentes. El biohuerto se convirtió en un puente entre el conocimiento ancestral y la educación moderna, fomentando la participación, la reciprocidad y la sostenibilidad. Se concluye que esta experiencia puede replicarse en otras instituciones rurales como modelo de educación intercultural, significativa y vinculada al territorio.Abstract The present research titled “Implementation of a Bio-garden Based on Intercultural Practices and Knowledge as a Learning Strategy at the Multigrade Educational Institution N° 54024 Santa Ana de Occoruro – Curahuasi” aimed to promote meaningful learning through the integration of ancestral knowledge and modern agroecological practices in a rural educational context. The study followed a qualitative approach with a descriptive-narrative and participatory action research (PAR) design, involving students, teachers, community elders, and parents as key actors in the educational process. The main results show that the implementation of the bio-garden strengthened students’ cultural identity, environmental awareness, and experiential learning, consolidating it as a space where one learns by doing. Furthermore, it was confirmed that the school should not be separated from the community but nourished by its traditional knowledge and practices to build contextualized and relevant learning. The bio-garden became a bridge between ancestral wisdom and modern education, fostering participation, reciprocity, and sustainability. It is concluded that this experience can be replicated in other rural institutions as a model of intercultural, meaningful, and community-based education. Keywords: school bio-garden, ancestral knowledge, meaningful learning, intercultural bilingual education, sustainability.Pisi Rimayllapi Willasayki Kay yachaymanta rimanakuyqa sutiyuqmi: “Biohuertota ruray, runasimita, yachaykunata t'ikrayninmanta, yachaykunapa alli kausayta ruray, Institución Educativa Multigrado N° 54024 Santa Ana de Occoruro – Curahuasi”. Kay yachaymanta ruwayninpa maskaqmi, ñawpa yachaykunata wiñay ruraykunawan tinkuchiy, llaqtaypa yachay wasipi ruraykuna llaqtanchikpa kawsaywan tinkuywan. Yachayqa ruraymanta yachay kaqmi, khipu rimayniyoq, rimanakuyta churayniyoq, llapa runakuna —wawqikuna, yachachiqkuna, yachaqkuna, mamakuna— rimanakunataq warmikuna, qhari runakunawanmi. Rikch’aykuna qhawachin biohuertomantaqa wiñachisqa kasqa runakunaq sutinchasqankunata, allin pachamamawan kawsaqta, yachaykunata ruraypi yachayta. Biohuertoqa kaypi yachay wasi hina, ruraywan yachaytaqa mask’achin. Hinallataq rikhurin yachay wasinchik mana llaktanchikmanta qochusqachu kananpaq, ichaqa llaqtanchikpa yachaykunamanta mikuyta mask’anapaqmi. Biohuertoqa puriq puente hina kasqa ñawpa yachayta, kunan yachayta tinkuchin, yanapanakuy, ayninakuy, wiñay kawsayta wiñachin. Kay ruraqtaqa huk llaktakunapi ruwasqa kanman, yachay interculturalmi, allin yachaymi, llaktanchikpa kawsaywan tinkuqmi. Chanin rimaykuna: biohuerto escolar, ñawpa yachay, allin yachay, Educación Intercultural bilingüe, wiñay kawsay.application/pdfspaAsociación PukllasunchisPEinfo:eu-repo/semantics/openAccesshttps://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/Biohuerto escolarAprendizajes significativosBiohuerto escolarhttps://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.03.01Implementación de un Biohuerto a partir de Prácticas y Conocimientos Interculturales. Una Estrategia de Aprendizaje en la IE Multigradoinfo:eu-repo/semantics/bachelorThesisinfo:eu-repo/semantics/publishedVersionreponame:EESPPUKLLASUNCHIS - Institucionalinstname:Escuela de Educacion Superior Pedagogica Privada Pukllasunchisinstacron:EESPPUKLLASUNCHISSUNEDUhttps://orcid.org/0000-0002-7837-044523846273https://purl.org/pe-repo/renati/type#tesishttps://purl.org/pe-repo/renati/level#tituloProfesional112096Eguiluz Duffy, Cecilia MaríaGuevara Zambrano, Carlos AndrésZea Sanchéz, Bacilio7081554171813152Licenciado en Educación Primaria Intercultural BilingüeEducación Primaria Intercultural BilingüeEscuela de Educación Superior Pedagógica Privada PukllasunchisORIGINALTESIS_PPD Castro Sherley - Pérez Jacqueline.pdfTESIS_PPD Castro Sherley - Pérez Jacqueline.pdfTesis para optar el título profesional de Licenciado en Educación Primaria Intercultural Bilingüeapplication/pdf12678618http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/bitstream/PUK/264/1/TESIS_PPD%20Castro%20Sherley%20-%20P%c3%a9rez%20Jacqueline.pdf47c9b626715fb22b18d225d9ae909e9cMD51LICENSElicense.txtlicense.txttext/plain; charset=utf-81748http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/bitstream/PUK/264/2/license.txt8a4605be74aa9ea9d79846c1fba20a33MD52TEXTTESIS_PPD Castro Sherley - Pérez Jacqueline.pdf.txtTESIS_PPD Castro Sherley - Pérez Jacqueline.pdf.txtExtracted texttext/plain333920http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/bitstream/PUK/264/3/TESIS_PPD%20Castro%20Sherley%20-%20P%c3%a9rez%20Jacqueline.pdf.txt12582770a4f33f79d96f1b7d1999457eMD53THUMBNAILTESIS_PPD Castro Sherley - Pérez Jacqueline.pdf.jpgTESIS_PPD Castro Sherley - Pérez Jacqueline.pdf.jpgGenerated Thumbnailimage/jpeg6095http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/bitstream/PUK/264/4/TESIS_PPD%20Castro%20Sherley%20-%20P%c3%a9rez%20Jacqueline.pdf.jpg5699d74a5675804a06ff3b80c5d741ceMD54PUK/264oai:repositorio.pukllasunchis.org:PUK/2642026-05-09 03:01:14.895Repositorio EESP Pukllasunchisrepositorio@pukllasunchis.orgTk9URTogUExBQ0UgWU9VUiBPV04gTElDRU5TRSBIRVJFClRoaXMgc2FtcGxlIGxpY2Vuc2UgaXMgcHJvdmlkZWQgZm9yIGluZm9ybWF0aW9uYWwgcHVycG9zZXMgb25seS4KCk5PTi1FWENMVVNJVkUgRElTVFJJQlVUSU9OIExJQ0VOU0UKCkJ5IHNpZ25pbmcgYW5kIHN1Ym1pdHRpbmcgdGhpcyBsaWNlbnNlLCB5b3UgKHRoZSBhdXRob3Iocykgb3IgY29weXJpZ2h0Cm93bmVyKSBncmFudHMgdG8gRFNwYWNlIFVuaXZlcnNpdHkgKERTVSkgdGhlIG5vbi1leGNsdXNpdmUgcmlnaHQgdG8gcmVwcm9kdWNlLAp0cmFuc2xhdGUgKGFzIGRlZmluZWQgYmVsb3cpLCBhbmQvb3IgZGlzdHJpYnV0ZSB5b3VyIHN1Ym1pc3Npb24gKGluY2x1ZGluZwp0aGUgYWJzdHJhY3QpIHdvcmxkd2lkZSBpbiBwcmludCBhbmQgZWxlY3Ryb25pYyBmb3JtYXQgYW5kIGluIGFueSBtZWRpdW0sCmluY2x1ZGluZyBidXQgbm90IGxpbWl0ZWQgdG8gYXVkaW8gb3IgdmlkZW8uCgpZb3UgYWdyZWUgdGhhdCBEU1UgbWF5LCB3aXRob3V0IGNoYW5naW5nIHRoZSBjb250ZW50LCB0cmFuc2xhdGUgdGhlCnN1Ym1pc3Npb24gdG8gYW55IG1lZGl1bSBvciBmb3JtYXQgZm9yIHRoZSBwdXJwb3NlIG9mIHByZXNlcnZhdGlvbi4KCllvdSBhbHNvIGFncmVlIHRoYXQgRFNVIG1heSBrZWVwIG1vcmUgdGhhbiBvbmUgY29weSBvZiB0aGlzIHN1Ym1pc3Npb24gZm9yCnB1cnBvc2VzIG9mIHNlY3VyaXR5LCBiYWNrLXVwIGFuZCBwcmVzZXJ2YXRpb24uCgpZb3UgcmVwcmVzZW50IHRoYXQgdGhlIHN1Ym1pc3Npb24gaXMgeW91ciBvcmlnaW5hbCB3b3JrLCBhbmQgdGhhdCB5b3UgaGF2ZQp0aGUgcmlnaHQgdG8gZ3JhbnQgdGhlIHJpZ2h0cyBjb250YWluZWQgaW4gdGhpcyBsaWNlbnNlLiBZb3UgYWxzbyByZXByZXNlbnQKdGhhdCB5b3VyIHN1Ym1pc3Npb24gZG9lcyBub3QsIHRvIHRoZSBiZXN0IG9mIHlvdXIga25vd2xlZGdlLCBpbmZyaW5nZSB1cG9uCmFueW9uZSdzIGNvcHlyaWdodC4KCklmIHRoZSBzdWJtaXNzaW9uIGNvbnRhaW5zIG1hdGVyaWFsIGZvciB3aGljaCB5b3UgZG8gbm90IGhvbGQgY29weXJpZ2h0LAp5b3UgcmVwcmVzZW50IHRoYXQgeW91IGhhdmUgb2J0YWluZWQgdGhlIHVucmVzdHJpY3RlZCBwZXJtaXNzaW9uIG9mIHRoZQpjb3B5cmlnaHQgb3duZXIgdG8gZ3JhbnQgRFNVIHRoZSByaWdodHMgcmVxdWlyZWQgYnkgdGhpcyBsaWNlbnNlLCBhbmQgdGhhdApzdWNoIHRoaXJkLXBhcnR5IG93bmVkIG1hdGVyaWFsIGlzIGNsZWFybHkgaWRlbnRpZmllZCBhbmQgYWNrbm93bGVkZ2VkCndpdGhpbiB0aGUgdGV4dCBvciBjb250ZW50IG9mIHRoZSBzdWJtaXNzaW9uLgoKSUYgVEhFIFNVQk1JU1NJT04gSVMgQkFTRUQgVVBPTiBXT1JLIFRIQVQgSEFTIEJFRU4gU1BPTlNPUkVEIE9SIFNVUFBPUlRFRApCWSBBTiBBR0VOQ1kgT1IgT1JHQU5JWkFUSU9OIE9USEVSIFRIQU4gRFNVLCBZT1UgUkVQUkVTRU5UIFRIQVQgWU9VIEhBVkUKRlVMRklMTEVEIEFOWSBSSUdIVCBPRiBSRVZJRVcgT1IgT1RIRVIgT0JMSUdBVElPTlMgUkVRVUlSRUQgQlkgU1VDSApDT05UUkFDVCBPUiBBR1JFRU1FTlQuCgpEU1Ugd2lsbCBjbGVhcmx5IGlkZW50aWZ5IHlvdXIgbmFtZShzKSBhcyB0aGUgYXV0aG9yKHMpIG9yIG93bmVyKHMpIG9mIHRoZQpzdWJtaXNzaW9uLCBhbmQgd2lsbCBub3QgbWFrZSBhbnkgYWx0ZXJhdGlvbiwgb3RoZXIgdGhhbiBhcyBhbGxvd2VkIGJ5IHRoaXMKbGljZW5zZSwgdG8geW91ciBzdWJtaXNzaW9uLgo=
score 13.901689
Nota importante:
La información contenida en este registro es de entera responsabilidad de la institución que gestiona el repositorio institucional donde esta contenido este documento o set de datos. El CONCYTEC no se hace responsable por los contenidos (publicaciones y/o datos) accesibles a través del Repositorio Nacional Digital de Ciencia, Tecnología e Innovación de Acceso Abierto (ALICIA).