Simi rimaypa kayninmanta, qichwa simi yachaymantawan huk hatun yachay wasipi yachaqkunapi Ariqhipa llaqtapi 2023 - Mollo Garcia, Josefina (2025)
Kay qhawachisqa llank´ana sutichasq SIMI RIMAYPA KAYNINMANTA QICHWA SIMI RIMAYMANTAWAN HUK HATUN YACHAY WASIPI YACHAQKUNAPI ARQHIPA LLAQTAPI 2023. Munasqanmi karqan Tinkuchiyta Simi rimaypa kayninmanta, qichwa simi yachaymantawan. Kay mashkaypi ishkay yawya kan: yawya X: Simi rimaypa kaynin yawya Y: Qichwa simi yachaymanta. Kay mashkayqa yupaymanta (cuantitativa) kan ch´uyanchayninkuna qhawachikunqa qhilqa qhawasqa yachay khipuchasqapi hayk´a hayk´a rikhuriq pachakchasqapiwan, kinraychasqa ch´ulla kutillata tapuykunata ruwakunqa. Kay Diseño no experimental correlacional nisqaqa munan sichus ishkaynin churasqa yawyakunapi tinkuchinakuy kan chayllatan. Llaqta yachasqaqa karqan, tawa chunka yachaqkunan tawa ñiqinpi tarikuqkuna qichwa simita yacharqankuña Literatura y Lingüística huk hatun yachay wasi UNSAPI - Ariqhipa llaqtapi 2023. Allwiya uqarisqaqa taypukunan karqan: instrumento nisqaqa urqarikurqan Yawya X nisqapaqqa: Kayninmanta (actitudes) tapuykuna, yawya Y nisqapaqtaq huk tapuykunata qichwa simi yachaymanta. Lluqsiykunamanta Simi rimaypa kayninmanta, 55% phishqa chunka phisqayuq pachakchasqa (porcentaje) yachaqkuna chawpi ñiqinpi (nivel medio) tarikunku, 40 % tawa chunka pachakchasqa wichaypi (alta actitud) tarikunku 5% phishqa pachakchasqataq uraypi (baja actitud) tarikunku. Qichwa simi yachaymantataq, 67,5% suqta chunka qanchisniyuq phakmin pachakchasqa yachaqkuna chawpi ñiqinpi tarikunku, qatipan 30% kinsa chuna pachakchasqa uray ñiqinpi tarikunku, 2,5 % ishkay phakmin pachakchasqalla wichay ñiqinpi tarikunku. Lluqsisqakuna uqarisqamanta nikunmanmi arí tarikunmi tinkuchikuy ishkaynin yawyakuna churasqapi.